Καταστατικός Χάρτης και Νέες Χώρες

Η ιστορική πορεία της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν μπορεί να κατανοηθεί έξω από τη γέννηση του νεότερου ελληνικού κράτους, τη σχέση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τη διαρκή ένταση ανάμεσα στην εκκλησιαστική αυτονομία και την κρατική εποπτεία. Μετά την Ελληνική Επανάσταση, τέθηκε το κρίσιμο ερώτημα της εκκλησιαστικής υπαγωγής του νέου κράτους.

Με τον κ. Αλέξανδρο Λιαρμακόπουλο, επίκουρος καθηγητής της Νομικής σχολής του Α.Π.Θ.

Η πραγματικότητα της εποχής ήταν σύνθετη: το Οικουμενικό Πατριαρχείο παρέμενε στην Κωνσταντινούπολη υπό οθωμανικό έλεγχο, ενώ το ελεύθερο ελληνικό κράτος αναζητούσε ένα σχήμα διοίκησης που να ανταποκρίνεται στις νέες ιστορικές συνθήκες. Η οργάνωση της Εκκλησίας κατά την περίοδο του Όθωνα, με καθοριστική συμβολή του Μάουρερ, έφερε έντονη παρέμβαση της Πολιτείας στη συνοδική λειτουργία.

Έτσι διαμορφώθηκε ένα μοντέλο σχέσης Εκκλησίας και Κράτους που άφησε βαθύ αποτύπωμα μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερη σημασία έχει το καθεστώς των Νέων Χωρών, που προέκυψε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Οι περιοχές αυτές διοικούνται από την Εκκλησία της Ελλάδος, αλλά διατηρούν πνευματική αναφορά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, φανερώνοντας την πολυπλοκότητα των εκκλησιαστικών δικαιοδοσιών στον ελληνικό χώρο.

Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η Εκκλησία πρέπει να διεκδικήσει μεγαλύτερη διοικητική αυτονομία από το κράτος ή αν η σχέση συναλληλίας μπορεί να υπηρετήσει καλύτερα το κοινό καλό. Μια συζήτηση για το αυτοκέφαλο, τον Καταστατικό Χάρτη, τις Νέες Χώρες και τις λεπτές ισορροπίες Εκκλησίας και Πολιτείας.

Καταστατικός Χάρτης και Νέες Χώρες - Αλέξανδρος Λιαρμακόπουλος