Η υμνολογία αποτελεί μια σημαντική έκφραση της εκκλησιαστικής ποίησης, η οποία παίζει κεντρικό ρόλο στη λατρεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας, όπως είναι εμφανές στις ακολουθίες του νυχθημέρου. Παρ’ όλα αυτά, η υμνολογία δεν υπήρχε από τους πρώτους αιώνες στην εκκλησιαστική ζωή. Σύμφωνα με τον Μέγα Βασίλειο, ο μόνος ύμνος που επιβίωσε από εκείνη την εποχή και χρησιμοποιείται ακόμα σήμερα είναι η Επιλύχνιος ευχαριστία, γνωστή και ως «Φως Ιλαρόν».
Οι πρώτοι ύμνοι άρχισαν να εμφανίζονται κυρίως μετά τον 5ο αιώνα, με κυριότερο παράδειγμα τα κοντάκια, με εξέχοντα ποιητή τον Άγιο Ρωμανό τον Μελωδό. Ωστόσο, οι ύμνοι που διατηρούνται μέχρι και σήμερα κατά κύριο λόγο ξεκίνησαν να γράφονται από τον 7ο αιώνα και μετά, όταν πρωτοεμφανίστηκε ο κανόνας, ένα είδος δογματικής ποίησης. Ο κανόνας αυτός αναπτύχθηκε κατά την περίοδο της τελευταίας Χριστολογικής έριδας, δηλαδή της εικονομαχίας.
Οι υμνογράφοι, όντας και ποιητές, φέρουν έναν δυναμισμό και μια πρωτοβουλία που ίσως εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την ακρίβεια των γεγονότων που περιγράφουν. Παρ’ όλα αυτά, καταφέρνουν να αναπτύξουν με εξαιρετικό τρόπο τη δογματική θεολογία, προσφέροντας στην Εκκλησία μας ένα πολύτιμο πνευματικό θησαυρό.
Με τον Γεώργιο Φίλια, καθηγητή Λειτουργικής Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ
Το βίντεο πλαισιώνει το Δοξαστικό των Αίνων: “Βασιλεύ Ουράνιε…”
Ψάλλει η χορωδία του Αείμνηστου Πρωτοψάλτη της ΜτΧΕ κ. Θρασύβουλου Στανίτσα.
Πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=jh6EGK0G_Wg
Η διαμόρφωση της Υμνολογίας – κ. Γεώργιος Φίλιας
