Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, στον 38ο Λόγο του, αναφέρεται στην εορτή των Χριστουγέννων, την οποία αποκαλεί Θεοφάνεια. Μέσα από τα λόγια του, μας υπενθυμίζει ότι στην πρώτη Εκκλησία τα Χριστούγεννα και τα Θεοφάνεια εορτάζονταν ως μία ενιαία εορτή. Αυτή η ενοποίηση αντανακλά τη θεολογική κατανόηση της Εκκλησίας εκείνης της εποχής, που θεωρούσε τη Γέννηση και τη Φανέρωση του Θεού ως αλληλένδετα γεγονότα.
Ο διαχωρισμός των δύο εορτών προέκυψε αργότερα, καθώς ο χριστιανισμός εξελίχθηκε και τα θεολογικά του νοήματα εξειδικεύτηκαν. Η Γέννηση του Χριστού αναδεικνύει τη σαρκωμένη αγάπη του Θεού, ενώ τα Θεοφάνεια υπογραμμίζουν τη δημόσια αποκάλυψη της Θεότητας μέσα από τη Βάπτιση. Αυτή η διττή προσέγγιση δεν αλλοιώνει το μήνυμα της σωτηρίας, αλλά το ενισχύει, προσφέροντας στους πιστούς δύο ξεχωριστές πνευματικές ευκαιρίες.
Με τον Θεοφ. Επίσκοπο Θεσπιών κκ. Παύλο
«Ἐπεφάνης σήμερον τῇ οἰκουμένῃ…» – Θεοφ. Επίσκοπος Θεσπιών κκ. Παύλος
